Vẩy phấn hồng Gibert

  1. Định nghĩa

Là bệnh cấp tính, tự miễn, có khả năng lây truyền hay gặp ở trẻ em và người trẻ, đặc trưng bởi tổn thương da đặc hiệu, còn toàn trạng ít ảnh hưởng .

2. Bệnh sinh

Là bệnh hay gặp trên thế giới. Nó chiếm 1-2 bệnh nhân da liễu ở vùng ôn đới ( nơi mùa đông kéo dài) chưa thấy sự khác biệt lớn về tỷ lệ giữa các nhóm người và qua các năm nhưng hay gặp ở phụ nữ ( 58- 60 % bệnh nhân). Tuổi của bệnh nhân trung bình là 35 và cá biệt có ở trẻ em hay người già (có thể ở trẻ sơ sinh hay người 90 tuổi).

3. Căn nguyên của bệnh chưa rõ. Về dịch tễ học và hình ảnh lâm sàng có thể nói rằng nó là bệnh truyền nhiễm, ở vùng Transvaal có một thời kỳ kéo dài từ 2- 4 năm , có một ” dịch” tự nhiên bệnh nhân tăng vọt ( có từ 2-4 cá thể bị bệnh ở một gia đình hoặc ở trường học) nhưng không có một báo cáo chính thức nào nói về sự lây truyền của bệnh. ở Australia cũng có tìm được sự liên quan giữa các trường hợp xảy ra của bệnh. Từ 1892 Lassar quan sát thấy bệnh có liên quan đến mặc quần áo mới hoặc quần áo đã cất đi một thời gian. Sự truyền nhiễm qua quần áo hoặc qua côn trùng cư trú trong quần áo cũng chưa được chứng minh.

Trong bệnh sử, với tổn th ương thông thường ( lan toả sang bên cạnh) tổn thương thứ phát, tự nhiên dừng lại, đã chứng minh nó rất giống với một bệnh truyền nhiễm chính cống.

Có nhiều tác giả hy vọng rằng bệnh do một loài siêu vi khuẩn nhưng không được chứng minh và cả nấm , vi khuẩn , xoắn khuẩn cũng nh ư vậy, còn lại là do vi rút, nó đáng được xem xét và khả năng nhất. Có tác giả đã sơ bộ xác định là do virut Epstein – Barr ( là một loại virut ADN thuộc họ Herpès virut ) ( thông th ường thì vi rus E-B gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân ). Một số tác giả đã làm lây truyền được bệnh qua vảy da và qua thanh dịch của mụn nư ớc ở tổn thương.

Sự mẫn cảm của bệnh có sự liên quan với các yếu tố chung khác như thể địa dị ứng, eczema, hen, so sánh với nhóm chứng .

4. Mô bệnh học

Biến đổi giải phẫu bệnh không đặc hiệu, phù và thâm nhiễm nhẹ ở trung bì, có hiện tượng xốp bào (Spongiosis ) ở lớp thượng bì, có thể có á sừng. Nếu có mụn nước thì ở dưới lớp sừng.

5. Lâm sàng

Lúc đầu bệnh biểu hiện không rõ ở 50 % trường hợp. Bệnh nhân cảm thấy đau đầu, sốt nhẹ, mệt mỏi. Tổn thương tiên phát thường hay ở phía trên thân người: , cánh, cẳng tay, cổ. Có thể ở mặt, đầu hay thân dương vật. Tổn thương là các đám tròn hay ê líp có giới hạn rõ, màu đỏ nhạt trên phủ vảy. Đám tổn thương có đường kính 2- 5 cm hoặc có khi rộng hơn. Tổn thương kéo dài 5- 15 ngày . Có thể ngắn vài giờ hoặc kéo dài 2 tháng. Tổn thương ( thứ phát) tràn lan bắt đầu biểu hiện sau 2-3 ngày hoặc đến 10 ngày . Các tổn thương mới kế tiếp phát triển vài tuần sau. Hình thái cổ điển tổn thương bao gồm: ban mề đay xung quanh, mầu hồng nhẹ, vảy khô xám phủ trên. Trung tâm tổn thương teo, lõm, da nhăn mầu nâu. Sau một thời gian tổn thương đặc trưng bởi các đường ly tâm song song như xương sườn của chúa.

Tổn thương thông thường ở thân mình, cổ, còn thấy ở cánh tay và cẳng chân, ở chỗ này thường dai dẳng và có ở mặt tổn thương đặc biệt ở trẻ em. Tổn thương ở cánh tay và cẳng chân khoảng 6- 12 %. Tổn thương ở lòng bàn tay cũng có thể có, có hình ảnh đỏ da bong vẩy có mụn n ước nhỏ. Tổn thương ở bán niêm mạc là hiếm nhưng cũng phải chú ý. Tổn thương đỏ da bong vẩy hoặc điểm xuất huyết hoặc phỏng nư c cũng có gặp. Có cả tổn thương ở âm đạo. Triệu chứng chung khác có thể quan sát thấy nhưng nhẹ, sẩn ngứa nhẹ, hoặc là có thể do điều trị không đúng. Sốt rét nhẹ, mệt mỏi, hạch limphô ở nách có thể sư ng.

Tổn thương da thông thư ờng biến mất sau 3- 6 tuần , như ng một vài tổn thương có thể nhanh hơn 1-2 tuần. Tổn thương ở phía d ưới, có thể kéo dài hơn. Có thể để lại tăng hay giảm sắc tố. Nhưng thông thường không để lại dấu vết gì. Tổn thương tái phát sau vài tháng hoặc vài năm sau có thể thấy 2% các bệnh nhân .

Tổn thương nhiều hay đơn độc có thể quan sát thấy .

Bệnh có thể ở dạng không điển hình, biến dạng khoảng 20 % các bệnh nhân. Các tổn thương thứ phát có thể thành đám lớn, nó có thể tràn lan hay thậm chí chỉ có vài tổn thương. Cùng lúc ấy có thể có tổn thương ở đầu ngón tay. Đặc biệt ở trẻ em tổn thương có thể ở dạng sẩn mày đay ở giai đoạn sớm và có vảy phủ trên , hoặc tổn thương ở trẻ em dạng mày đay điển hình với điểm xuất huyết, tổn thương xuất huyết cấp tính cũng có ở người lớn. Sẩn nước, mụn nước và mủ cũng gặp. Tổn thương dạng sẩn hay gặp ở Châu Phi hôn Châu Âu. Sẩn li chen hay gặp ở rìa tổn thương .

Vẩy phấn vằn vèo và có bờ viền Vidal ( Pityriasia Circinata et marginata of Vidal), một đôi khi thấy hình thái này ở người lớn. Tổn thương ít nhưng rải rác rộng, thông thường nó khu trú ở một vùng của cơ thể, đặc biệt ở nách và bẹn. Nó kéo dài vài tháng, hình thái này là hình thái tràn lan.

Chẩn đoán :

Khi tổn th ương điển hình thì không khó .

Khi không điển hình, biến dạng ( ban mày đay, xuất huyết , li chen…) thì cần phải phân biệt với :

Nhiễm độc da dị ứng thuốc bằng các xét nghiệm inVitro.Viêm da da dầu có thể lầm với các vẩy phấn . Nếu viêm da da dầu tổn
thư ơng thư ờng chậm và ở vùng da đầu, ngực, lư ng , má. Có vẩy mỡ và vẩy vụn, sẩn chân
lông. Tổn th ương sẽ kéo dài nếu không điều trị.

Giang mai 2: Phải có các tổn th ương nơi khác, tiến triển chậm có nổi hạch, có tổn thư ơng
chung và tổn thư ơng niêm mạc, tổn th ương là đào ban dát sẩn, xét nghiệm huyết thanh giang
mai (+).

Hình thái ban maỳ đay ở trẻ em.

– Vảy nến thể chấm giọt đôi khi cũng dễ nhầm với vẩy phấn hồng dạng liken (lichénoi’d )Cả hai tổn thương đều là sẩn. Nhưng vẩy nến có vẩy trắng xà cừ còn vẩy phấn hồng là đa dạng. Một đôi khi có vẩy máu và ở người trẻ.

Các phần da nhiễm sắc khô ở mặt , ở viêm da liên cầu, ở trẻ em dễ nhầm với bệnh này.

6. Điều trị

Điều trị triệu chứng là chính. Điều trị mạnh tại chỗ là không cần thiết. Tránh kích thích bởi tắm nóng, xà phòng và quần áo len. Để chống da khô, tránh kích thích có thể dùng crem coócticôid.

Tại chỗ tổn thương có thể dùng tia cực tím liều dưới đỏ da.

Bôi dung dịch Rivanol 1% có thể cho kết quả tốt. Có tác giả còn cho uống cả Rivanol.

0 0 đánh giá
Đánh giá
Chia sẻ bài viết lên:
Nhận thông báo qua Email
Nhận thông báo cho
guest
0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận